abstract

ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಜೈನಕವಿ ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿಯವರ ಜೀವನ, ಸಾಹಿತ್ಯಸಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಭರತೇಶ ವೈಭವ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮೌಲ್ಯಚಿಂತನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೀಣುಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ಕಾರ್ಕಳದ ಭೈರರಸನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಕವಿ. ಜೈನಧರ್ಮದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಗತ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭರತೇಶ ವೈಭವವನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಭರತನ ಜೀವನ, ರಾಜಧರ್ಮ, ಕುಟುಂಬಧರ್ಮ, ತ್ಯಾಗ, ಸಂಯಮ, ಶಿಸ್ತು, ಸಮತೋಲನ, ಪರಾಕ್ರಮ ಇತ್ಯಾದಿ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿವೆ.

ಲೇಖನವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಯಮ ಎಂಬ ಕೇಂದ್ರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪಂಪ, ವಚನಕಾರರು, ಕೀರ್ತನೆಕಾರರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಸಂಯಮದ ತತ್ವವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿ, ಭರತೇಶನ ಸಂಯಮ ಹೇಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮಹೋನ್ನತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ವಿಷಾದ-ಹರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಚಿತ್ತತೆ, ಕುಟುಂಬವಿಯೋಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥೈರ್ಯ, ವಿವಾದ-ಕ್ರೋಧ ನಿವಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಸಮಾಧಾನ—ಇವೆಲ್ಲ ಭರತನ ಸಂಯಮಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಭರತೇಶನ ಸಂಯಮದ ಮೂಲಕ ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ಮಾನವ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ನೈತಿಕ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಸಾರುತ್ತಾನೆ: ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಜಯ.